Đốt Sóng Cao Tần Bướu Giáp (RFA): Nên Điều Trị 1 Lần Hay Nhiều Lần?

Phòng Khám Bướu Cổ Sài Gòn

2 days ago

“

Bệnh lý tuyến giáp, đặc biệt là bướu giáp nhân, là tình trạng khá thường gặp. Trước đây, phẫu thuật là một trong những phương pháp điều trị chính đối với những trường hợp cần can thiệp, nhưng người bệnh có thể lo lắng về sẹo vùng cổ, thời gian hồi phục hoặc ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp.
Sự phát triển của phương pháp đốt sóng cao tần bướu giáp (Radiofrequency Ablation – RFA) đã mang đến thêm một lựa chọn điều trị ít xâm lấn cho những trường hợp phù hợp.

RFA sử dụng nhiệt năng tạo ra từ dòng điện cao tần để xử lý mô bướu dưới hướng dẫn của siêu âm. Sau can thiệp, phần mô được điều trị sẽ giảm thể tích dần theo thời gian, đồng thời phương pháp này hướng đến hạn chế xâm lấn và bảo tồn mô tuyến giáp lành nhiều nhất có thể. Một trong những thắc mắc phổ biến của người bệnh khi tìm hiểu phương pháp này là:“Nên điều trị bướu giáp bằng RFA một lần duy nhất hay theo lộ trình nhiều lần?”

Số lần thực hiện RFA không giống nhau ở tất cả người bệnh. Bác sĩ cần dựa vào kích thước, số lượng, vị trí và thành phần của nhân giáp, mức độ giảm thể tích sau lần điều trị trước cũng như tình trạng cụ thể của từng người để quyết định có cần can thiệp thêm hay không, từ đó xây dựng lộ trình điều trị phù hợp và an toàn.

Những điểm cần lưu ý

✓

Điều trị gì?
RFA có thể được cân nhắc cho các nhân bướu giáp lành tính gây triệu chứng chèn ép, khó chịu hoặc ảnh hưởng đến thẩm mỹ.

✓

Phù hợp với ai?
Người có nhân giáp phù hợp với chỉ định RFA và mong muốn lựa chọn phương pháp ít xâm lấn, hạn chế phẫu thuật mở và sẹo vùng cổ.

✓

Thời gian thực hiện?
Mỗi lần can thiệp thường kéo dài khoảng 15–30 phút, tùy kích thước, vị trí, số lượng và đặc điểm của nhân giáp.

✓

Có cần nằm viện không?
Thông thường không. Sau khi thực hiện RFA, người bệnh được theo dõi trong thời gian ngắn và có thể ra về trong ngày nếu tình trạng ổn định.

✓

Ưu điểm nổi bật?
Ít xâm lấn, thời gian hồi phục nhanh và hướng đến bảo tồn mô tuyến giáp lành cũng như chức năng tuyến giáp nhiều nhất có thể.

Đốt sóng cao tần bướu giáp (RFA) là gì?

Đốt sóng cao tần bướu giáp (tiếng Anh: Thyroid Radiofrequency Ablation – RFA) là một phương pháp điều trị xâm lấn tối thiểu, không cần phẫu thuật. Thông qua hướng dẫn của máy siêu âm, bác sĩ sẽ đưa một kim đốt đặc biệt có kích thước rất nhỏ vào chính xác vị trí khối u tuyến giáp.

Dòng điện xoay chiều với tần số cao (sóng radio) sẽ được truyền qua kim, tạo ra ma sát và sinh nhiệt. Nhiệt lượng này (thường từ 60 – 100 độ C) sẽ làm hoại tử đông các tế bào của nhân bướu, đồng thời làm tắc nghẽn các mạch máu nuôi bướu. Nhờ đó, khối bướu sẽ dần dần teo nhỏ lại theo thời gian và được cơ thể hấp thụ, đào thải tự nhiên.

Hiện nay, RFA được xem là tiêu chuẩn điều trị cho các bướu giáp lành tính tại nhiều quốc gia phát triển như Hàn Quốc, Mỹ, Ý… nhờ vào khả năng bảo tồn tuyến giáp hiệu quả. Tại Việt Nam, kỹ thuật này được PGS.TS.BS Trần Thanh Vỹ tiên phong đưa vào áp dụng từ năm 2016 và đã điều trị thành công cho hàng ngàn bệnh nhân.

Khi nào có thể điều trị RFA bướu giáp một lần?

Việc chỉ định đốt bướu giáp một lần duy nhất thường được bác sĩ áp dụng khi bệnh nhân đáp ứng các tiêu chí lâm sàng thuận lợi:

Kích thước nhân bướu vừa và nhỏ (thường dưới 3cm).
Nhân bướu có hình dáng tròn đều, ranh giới rõ ràng với các mô xung quanh.
Vị trí bướu nằm ở vị trí an toàn, cách xa các cấu trúc quan trọng như dây thần kinh thanh quản quặt ngược, khí quản, thực quản và các mạch máu lớn ở cổ.
Lưu ý: Dù thực hiện 1 lần, người bệnh vẫn cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ (sau 3–6 tháng) để bác sĩ siêu âm đánh giá mức độ thu nhỏ của bướu.

Vì sao có trường hợp cần đốt sóng cao tần bướu giáp nhiều lần?

Theo PGS.TS.BS Trần Thanh Vỹ, không phải trường hợp nào cũng có thể đốt sạch bướu trong một lần duy nhất. Với những bướu có kích thước lớn, đa nhân, hoặc nằm gần các cấu trúc nguy hiểm, bác sĩ sẽ chỉ định chia lộ trình điều trị thành nhiều lần (thường từ 2–3 lần). Mục đích của việc đốt nhiều lần bao gồm:

Giảm dần thể tích bướu an toàn: Cho phép bác sĩ theo dõi sát sao quá trình đáp ứng điều trị qua từng giai đoạn, tránh gây sốc cho cơ thể.
Hiệu chỉnh kỹ thuật linh hoạt: Tùy vào độ teo nhỏ của bướu sau lần 1, bác sĩ sẽ điều chỉnh mức năng lượng và vị trí kim đốt cho lần tiếp theo để đạt hiệu quả tối ưu.
Kiểm soát chính xác mức nhiệt lượng: Tránh hiện tượng tích nhiệt cục bộ quá lớn gây tổn thương các mô lành xung quanh tuyến giáp.
Bảo vệ cấu trúc lân cận: Khí quản, thực quản và dây thần kinh quặt ngược rất nhạy cảm với nhiệt độ. Việc chia nhỏ số lần đốt giúp ngăn ngừa rủi ro tổn thương các vùng này.

Những nguy cơ nếu cố gắng đốt toàn bộ bướu lớn trong một lần:

Tổn thương dây thần kinh thanh quản gây khàn tiếng hoặc mất tiếng.
Chảy máu do vỡ các vi mạch bên trong bướu.
Sưng đau vùng cổ kéo dài, viêm hoặc hoại tử mô lân cận.
Tăng rủi ro suy chức năng tuyến giáp.

Ưu điểm nổi bật của phương pháp RFA bướu giáp

Điều trị bướu giáp bằng sóng cao tần mang lại nhiều lợi ích vượt trội so với mổ hở truyền thống:

Không để lại sẹo: Chỉ sử dụng một đầu kim rất nhỏ, hoàn toàn không có sẹo ngang vùng cổ, đảm bảo tính thẩm mỹ cao.
Bảo tồn tuyến giáp: Chỉ tiêu diệt mô bệnh, giữ lại tối đa mô lành, giúp duy trì chức năng nội tiết và hạn chế việc phải uống thuốc hormone thay thế sau này.
Ít đau đớn: Thực hiện dưới hình thức gây tê tại chỗ, bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo và giao tiếp được với bác sĩ.
Hồi phục nhanh chóng: Thời gian can thiệp ngắn, không cần nằm viện, người bệnh có thể trở lại sinh hoạt và làm việc bình thường ngay trong ngày.
Giảm thiểu biến chứng: Tránh được các rủi ro của gây mê toàn thân và nhiễm trùng vết mổ.

Quy trình thực hiện đốt sóng cao tần bướu giáp

Quy trình thực hiện RFA tuyến giáp đòi hỏi sự tỉ mỉ và chuyên môn cao của bác sĩ qua các bước sau:

Bước 1 – Thăm khám và cận lâm sàng

Bác sĩ tiến hành thăm khám lâm sàng, siêu âm Doppler màu vùng cổ để đánh giá kích thước, vị trí và tính chất của bướu. Bệnh nhân có thể được chỉ định chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) để xét nghiệm, đảm bảo đây là khối u lành tính trước khi tiến hành đốt.

Bước 2 – Chuẩn bị và gây tê tại chỗ

Bệnh nhân được bố trí nằm ở tư thế thoải mái. Bác sĩ tiến hành sát khuẩn vùng cổ và tiêm thuốc gây tê tại chỗ. Quá trình này giúp bệnh nhân không cảm thấy đau đớn trong suốt quá trình can thiệp.

Bước 3 – Tiến hành can thiệp RFA

Dưới sự hướng dẫn liên tục của màn hình siêu âm, bác sĩ đưa kim đốt RFA vào chính xác nhân bướu. Năng lượng sóng cao tần được kích hoạt, nhiệt lượng sẽ phá hủy các mô bệnh. Bác sĩ sẽ di chuyển kim linh hoạt để đảm bảo toàn bộ khối bướu được xử lý. Quá trình này mất khoảng 15 – 30 phút.

Bước 4 – Theo dõi và xuất viện

Sau khi rút kim, vị trí can thiệp sẽ được băng ép nhẹ. Bệnh nhân nằm nghỉ ngơi và theo dõi tại phòng lưu bệnh khoảng 30 – 60 phút. Nếu các chỉ số ổn định, bệnh nhân có thể ra về ngay trong ngày và nhận lịch tái khám.

Đối tượng phù hợp điều trị RFA

Phương pháp này thường được chỉ định cho các trường hợp:

Bệnh nhân có nhân bướu giáp lành tính đã được xác định qua xét nghiệm tế bào học.
Bướu giáp phát triển lớn gây chèn ép, dẫn đến khó nuốt, khó thở, cảm giác nghẹn ở cổ.
Bướu lồi to ra bên ngoài gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ, khiến bệnh nhân tự ti.
Bướu nhân độc tuyến giáp (Toxic adenoma) gây cường giáp.
Một số trường hợp ung thư tuyến giáp giai đoạn sớm.

Đối tượng không phù hợp

Phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai.
Người mắc các bệnh lý tim mạch nặng hoặc rối loạn đông máu chưa được kiểm soát.
Bệnh nhân bị ung thư tuyến giáp (trừ một số trường hợp rất đặc biệt có chỉ định riêng biệt).
Người bị liệt dây thanh âm đối bên.

Lưu ý: Bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá kỹ lưỡng mức độ phù hợp sau khi thăm khám và siêu âm trực tiếp.

Q&A – Câu hỏi thường gặp

Đốt sóng cao tần RFA một lần có hết bướu giáp không?

Không phải tất cả người bệnh đều có kết quả giống nhau sau một lần RFA. Với một số nhân giáp phù hợp, một lần can thiệp có thể đạt hiệu quả tốt. Tuy nhiên, những nhân lớn, nhiều nhân hoặc có phần mô còn sống sau điều trị có thể cần được bác sĩ đánh giá để cân nhắc can thiệp thêm.

Khi nào người bệnh cần đốt RFA nhiều lần?

Bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bổ sung khi khối bướu có kích thước lớn, nhiều nhân, vị trí khó tiếp cận, giảm thể tích chưa đạt mức mong muốn hoặc vẫn còn phần mô bướu hoạt động sau lần RFA trước.

Làm sao biết có cần thực hiện RFA lần tiếp theo?

Sau RFA, người bệnh cần tái khám và siêu âm định kỳ. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ giảm thể tích của nhân giáp, phần mô còn tưới máu, triệu chứng chèn ép hoặc thẩm mỹ để quyết định có cần tiếp tục can thiệp hay chỉ theo dõi.

Đốt RFA nhiều lần có ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp không?

RFA được thực hiện với mục tiêu xử lý có chọn lọc mô bướu và hạn chế tác động đến mô tuyến giáp lành. Tuy nhiên, mức độ an toàn còn phụ thuộc vào vị trí, kích thước khối bướu, số lần can thiệp và kỹ thuật thực hiện. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá trước mỗi lần điều trị.

Sau RFA bao lâu thì khối bướu bắt đầu nhỏ lại?

Khối bướu không biến mất ngay sau khi thực hiện RFA. Phần mô đã được xử lý sẽ giảm thể tích dần theo thời gian. Mức độ và tốc độ thu nhỏ khác nhau tùy đặc điểm của từng nhân giáp, vì vậy cần theo dõi bằng siêu âm trong các lần tái khám.

Có phải nhân giáp nào cũng có thể điều trị bằng RFA?

Không. RFA thường được cân nhắc cho những nhân giáp đáp ứng các tiêu chuẩn phù hợp sau khi đã được bác sĩ đánh giá bằng khám lâm sàng, siêu âm và các xét nghiệm cần thiết. Một số trường hợp nghi ngờ hoặc xác định ác tính, bướu quá lớn hoặc có đặc điểm đặc biệt có thể cần phương pháp điều trị khác.

Lưu ý:
Không có một số lần RFA cố định áp dụng cho tất cả người bệnh. Kế hoạch điều trị cần được cá thể hóa dựa trên đặc điểm nhân giáp, kết quả theo dõi sau can thiệp và đánh giá của bác sĩ.