“

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết quan trọng nằm ở vùng cổ. Tuy nhiên, một số bệnh lý tuyến giáp như bướu cổ hay nhân giáp có thể tiến triển âm thầm và không gây triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Trong quá trình thăm khám, siêu âm tuyến giáp là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh quan trọng, giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc tuyến giáp một cách nhanh chóng và an toàn.

Bằng cách sử dụng sóng âm tần số cao, siêu âm giúp bác sĩ quan sát hình thái, kích thước và cấu trúc của tuyến giáp, từ đó phát hiện các nhân giáp hoặc bất thường mà việc quan sát và sờ nắn vùng cổ có thể bỏ sót. Phương pháp này không sử dụng tia xạ, không xâm lấn và thường không gây đau. Siêu âm còn giúp đánh giá các đặc điểm nghi ngờ của nhân giáp và hỗ trợ bác sĩ xác định trường hợp cần thực hiện thêm chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA).

Những điểm cần nhớ

✓
Mục đích:
Phát hiện các bất thường của tuyến giáp như bướu cổ, nhân giáp và đánh giá những đặc điểm giúp phân tầng nguy cơ ác tính.

✓
Ưu điểm nổi bật:
Thực hiện nhanh, không xâm lấn, không sử dụng tia xạ và thường không gây đau cho người bệnh.

✓
Thời gian thực hiện:
Một lần siêu âm tuyến giáp thường diễn ra khá nhanh, khoảng 10–15 phút tùy tình trạng và mức độ cần khảo sát.

✓
Ứng dụng:
Đánh giá hình thái tuyến giáp, đặc điểm của nhân giáp và hỗ trợ định vị chính xác khi thực hiện chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA).

✓
Phù hợp với ai?
Siêu âm tuyến giáp có thể được thực hiện ở nhiều nhóm đối tượng, bao gồm trẻ em và phụ nữ mang thai khi có chỉ định, do phương pháp không sử dụng bức xạ ion hóa.

Siêu âm tuyến giáp là gì?

sieu-am-tuyen-giap-pgs-tran-thanh-vy

Siêu âm tuyến giáp (Thyroid Ultrasound) là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh chi tiết về tuyến giáp – một tuyến nhỏ hình con bướm nằm ở phía trước cổ.

Trong quá trình siêu âm, bác sĩ sẽ sử dụng một thiết bị gọi là đầu dò (transducer) di chuyển trực tiếp trên phần cổ của bệnh nhân. Sóng âm thanh từ đầu dò truyền qua da, dội lại khi gặp các mô tuyến giáp và được máy tính xử lý để tạo thành hình ảnh trực tiếp trên màn hình. Thông qua những hình ảnh này, bác sĩ có thể đánh giá được kích thước, cấu trúc và phát hiện các tổn thương bên trong tuyến giáp một cách trực quan nhất.

Siêu âm tuyến giáp để làm gì?

Siêu âm tuyến giáp đóng vai trò cốt lõi trong việc tầm soát và chẩn đoán các bệnh lý vùng cổ. Cụ thể, phương pháp này giúp:

  • Phát hiện tổn thương ẩn: Giúp phát hiện các nhân giáp nhỏ không thể sờ hay nhìn thấy qua thăm khám lâm sàng thông thường.
  • Xác định đặc tính bướu giáp: Đánh giá chính xác vị trí, số lượng (bướu đơn nhân hay đa nhân), kích thước các nhân và thể tích tổng thể của bướu giáp.
  • Đánh giá nguy cơ: Hỗ trợ phân biệt các nan nhân đơn thuần (thường có nguy cơ ung thư thấp) với các nhân đặc hoặc nhân hỗn hợp (có nguy cơ ung thư tuyến giáp cao hơn).
  • Hỗ trợ thủ thuật y khoa: Siêu âm tuyến giáp được sử dụng để dẫn đường cho xét nghiệm sinh thiết bướu giáp (FNA – chọc hút tế bào bằng kim nhỏ), giúp mũi kim đi chính xác vào vị trí cần lấy mẫu, nâng cao độ chính xác của xét nghiệm.

Khi nào cần thực hiện siêu âm tuyến giáp?

khi-nao-can-sieu-am-tuyen-giap-pgs-tran-thanh-vy

Bạn nên chủ động đi khám và thực hiện siêu âm tuyến giáp khi nhận thấy cơ thể có các dấu hiệu sau:

  • Vùng cổ phía trước bị sưng, to ra hoặc sờ thấy khối u (cục nghẹn) ở cổ.
  • Có cảm giác vướng víu, khó nuốt, nuốt nghẹn hoặc khàn giọng kéo dài không rõ nguyên nhân.
  • Thường xuyên hồi hộp, tim đập nhanh, sụt cân hoặc tăng cân bất thường, tay chân run (dấu hiệu cường giáp/suy giáp).
  • Tiền sử gia đình có người từng mắc bệnh lý tuyến giáp hoặc ung thư tuyến giáp.
  • Khám sức khỏe tổng quát định kỳ hàng năm để tầm soát sớm bệnh.

Ưu điểm của phương pháp siêu âm tuyến giáp

Siêu âm tuyến giáp là phương pháp chẩn đoán hình ảnh được các chuyên gia y tế ưu tiên hàng đầu nhờ những ưu điểm vượt trội:

  • Độ chính xác cao: Hình ảnh sắc nét, thời gian thực (real-time) giúp bác sĩ dễ dàng quan sát và đánh giá tổn thương.
  • Cực kỳ an toàn: Không sử dụng bức xạ ion hóa (tia X), an toàn tuyệt đối cho mọi lứa tuổi, kể cả phụ nữ có thai.
  • Không xâm lấn, không đau: Quá trình thực hiện hoàn toàn thao tác ngoài da, không gây chảy máu hay đau đớn.
  • Nhanh chóng, đơn giản: Chỉ mất khoảng 10-15 phút, không cần chuẩn bị phức tạp, có ngay kết quả sau khi thực hiện.

Quy trình siêu âm tuyến giáp diễn ra như thế nào?

Quy trình siêu âm diễn ra rất nhẹ nhàng và nhanh gọn theo các bước tiêu chuẩn y khoa:

Bước 1 – Chuẩn bị

Bạn không cần nhịn ăn uống. Tuy nhiên, để thuận tiện cho quá trình siêu âm, bạn nên mặc áo cổ rộng rãi, thoải mái và tháo bỏ các trang sức vùng cổ (dây chuyền) trước khi vào phòng siêu âm.

Bước 2 – Tư thế siêu âm

Bạn sẽ được hướng dẫn nằm ngửa trên giường khám. Bác sĩ có thể đặt một chiếc gối mỏng dưới vai để phần cổ của bạn được ngửa ra sau tối đa, giúp bộc lộ rõ vùng tuyến giáp.

Bước 3 – Thực hiện siêu âm

Bác sĩ sẽ bôi một lớp gel chuyên dụng lên vùng cổ. Lớp gel này giúp đầu dò tiếp xúc sát với da và sóng âm truyền đi tốt hơn. Sau đó, bác sĩ di chuyển đầu dò quanh vùng cổ để ghi lại các hình ảnh ở nhiều góc độ khác nhau.

Bước 4 – Trả kết quả và tư vấn

Sau khi hoàn tất, bạn dùng khăn lau sạch lớp gel. Bác sĩ chuyên khoa sẽ đọc kết quả siêu âm, giải thích chi tiết về tình trạng tuyến giáp của bạn và chỉ định các bước tiếp theo (nếu cần).

Đối tượng phù hợp thực hiện siêu âm tuyến giáp

  • Tất cả mọi người có nhu cầu tầm soát sức khỏe tuyến giáp định kỳ.
  • Người có các triệu chứng nghi ngờ bệnh lý tuyến giáp.
  • Bệnh nhân đang trong quá trình theo dõi và điều trị bướu cổ, nhân giáp.

Đối tượng không phù hợp siêu âm tuyến giáp

Siêu âm tuyến giáp là phương pháp an toàn, hầu như không có chống chỉ định tuyệt đối. Tuy nhiên, cần lưu ý:

  • Người đang có vết thương hở lớn, nhiễm trùng nặng hoặc băng gạc dày ở vùng cổ che khuất tầm nhìn của máy siêu âm.

Lưu ý: Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng thực tế sau khi thăm khám để quyết định thời điểm siêu âm phù hợp nhất.

So sánh Khám lâm sàng và Siêu âm tuyến giáp

Dưới đây là bảng so sánh để bạn hiểu rõ hơn vì sao siêu âm lại đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán bướu cổ:

Tiêu chí Khám lâm sàng (Sờ, nhìn) Siêu âm tuyến giáp
Phát hiện u/nhân nhỏ Thường bỏ sót nhân < 1cm. Phát hiện được nhân giáp kích thước chỉ vài milimet.
Đánh giá cấu trúc Chỉ biết được độ cứng/mềm bề mặt. Phân biệt rõ nang nước, nhân đặc, nhân hỗn hợp
Tính chính xác Phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của bác sĩ. Hình ảnh khách quan, độ chính xác rất cao.
Tầm soát ung thư Ít có khả năng đánh giá. Phát hiện các dấu hiệu vi vôi hóa, bờ không đều (gợi ý nguy cơ ác tính).

Siêu âm và Điều trị Tuyến giáp tại Phòng khám Chuyên khoa Bướu cổ Sài Gòn

Nếu bạn đang tìm kiếm một địa chỉ siêu âm và thăm khám tuyến giáp uy tín, Phòng khám Chuyên khoa Bướu cổ Sài Gòn là lựa chọn hàng đầu. Tự hào là một trong những cơ sở chuyên khoa chuyên sâu tuyến giáp đầu tiên tại Tp. Hồ Chí Minh, chúng tôi quy tụ đội ngũ y bác sĩ chuyên môn cao, giàu y đức, được đào tạo bài bản.

Các bác sĩ tại phòng khám có nhiều năm công tác tại các bệnh viện tuyến cuối như:  Bệnh viện Đại Học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Bệnh viện Nhân dân Gia Định…để đảm bảo mang lại chất lượng chẩn đoán chính xác nhất.

Đặc biệt, Phòng khám tự hào có sự đồng hành và cố vấn chuyên môn trực tiếp từ Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ, Thầy thuốc Ưu tú Trần Thanh Vỹ. Bác sĩ Vỹ là chuyên gia hàng đầu trong chuyên khoa Lồng ngực – Mạch máu – Tuyến giáp với hơn 20 năm kinh nghiệm. Bác chính là người đầu tiên triển khai thành công và chuyển giao kỹ thuật Đốt sóng cao tần (RFA) trong điều trị bướu giáp nhân không phẫu thuật tại Việt Nam.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Siêu âm tuyến giáp có đau không?

Siêu âm tuyến giáp là phương pháp không xâm lấn và thường không gây đau. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ đặt đầu dò lên vùng cổ và di chuyển nhẹ nhàng trên da để quan sát tuyến giáp.Một số người có thể cảm thấy hơi khó chịu khi đầu dò ấn nhẹ vào vùng cổ, nhưng cảm giác này thường không đáng kể.

Có cần nhịn ăn trước khi siêu âm tuyến giáp không?

Không. Siêu âm tuyến giáp thông thường không yêu cầu nhịn ăn. Người bệnh có thể ăn uống và sinh hoạt bình thường trước khi thực hiện.Nếu trong cùng buổi khám bác sĩ chỉ định thêm các xét nghiệm khác có yêu cầu nhịn ăn, người bệnh nên thực hiện theo hướng dẫn riêng của cơ sở y tế.

Siêu âm tuyến giáp có biết bị ung thư không?

Siêu âm có thể phát hiện nhân tuyến giáp và đánh giá các đặc điểm giúp phân tầng nguy cơ ác tính, chẳng hạn hình dạng, bờ, độ hồi âm hoặc các dấu hiệu bất thường khác.Tuy nhiên, siêu âm không thể tự khẳng định một nhân giáp là ung thư. Khi nhân giáp có đặc điểm nghi ngờ và đáp ứng tiêu chuẩn chỉ định, bác sĩ có thể thực hiện chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) để đánh giá thêm.

Phụ nữ mang thai có siêu âm tuyến giáp được không?

Có. Siêu âm tuyến giáp sử dụng sóng âm và không sử dụng tia X hay bức xạ ion hóa. Vì vậy, phương pháp này có thể được thực hiện ở phụ nữ mang thai khi có chỉ định.Bác sĩ sẽ cân nhắc việc thăm khám và theo dõi dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Bao lâu nên đi siêu âm tuyến giáp một lần?

Không có một khoảng thời gian siêu âm cố định áp dụng cho tất cả mọi người. Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào triệu chứng, yếu tố nguy cơ và đặc điểm của tuyến giáp ở từng trường hợp.Nếu đã phát hiện nhân giáp, bác sĩ sẽ dựa vào kích thước, đặc điểm siêu âm và mức độ nguy cơ để quyết định thời điểm tái khám, có thể sau vài tháng hoặc lâu hơn tùy tình trạng.

Siêu âm tuyến giáp mất bao lâu?

Thời gian thực hiện siêu âm tuyến giáp thường khá nhanh, khoảng 10–15 phút trong nhiều trường hợp.Thời gian có thể thay đổi tùy vào số lượng nhân giáp, mức độ phức tạp của tổn thương và phạm vi cần khảo sát thêm ở vùng cổ.

Lưu ý:
Siêu âm tuyến giáp giúp phát hiện và đánh giá các bất thường về cấu trúc nhưng không thay thế hoàn toàn khám lâm sàng, xét nghiệm chức năng tuyến giáp hoặc FNA khi có chỉ định.