“

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ hình con bướm nằm ở vùng cổ, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa quá trình chuyển hóa của cơ thể. Tuy nhiên, đây cũng là vị trí dễ xuất hiện các khối u, bao gồm cả khối u ác tính. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo ung thư tuyến giáp đóng vai trò cực kỳ quan trọng, giúp người bệnh tiếp cận phương pháp chẩn đoán, điều trị kịp thời và tăng cơ hội phục hồi sức khỏe.

Trên thực tế, những triệu chứng ban đầu của bệnh thường khá mơ hồ và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý đường hô hấp thông thường như viêm họng hay cảm cúm.

Theo PGS.TS.BS Trần Thanh Vỹ, khi thấy bất kỳ biểu hiện bất thường nào ở vùng cổ, chúng ta tuyệt đối không nên chủ quan. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về căn bệnh này, các dấu hiệu điển hình cần lưu ý và quy trình thăm khám chuẩn y khoa để bảo vệ sức khỏe cho chính mình.

Những điểm cần nhớ

✓

Đặc trưng nhận diện:

Sưng vùng cổ không đau, khàn giọng, khó nuốt, khó thở kéo dài.

✓

Đối tượng nguy cơ:

Thường gặp nhiều ở nữ giới, người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp hoặc từng phơi nhiễm phóng xạ.

✓

Tầm quan trọng:

Tỷ lệ sống sót sau 5 năm rất cao nếu được phát hiện và can thiệp ở giai đoạn sớm.

✓

Phương pháp chẩn đoán:

Chủ yếu thông qua siêu âm vùng cổ và chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA).

✓

Lời khuyên chuyên gia:

Cần duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ và đến gặp bác sĩ ngay khi sờ thấy khối u ở cổ.

 

Ung thư tuyến giáp là gì?

Ung thư tuyến giáp (tiếng Anh: Thyroid Cancer) là tình trạng các tế bào tại tuyến giáp phát triển bất thường, mất kiểm soát và tạo thành các khối u ác tính. Tuyến giáp nằm ở phía trước cổ, ngay dưới sụn giáp (yết hầu), có chức năng sản xuất hormone điều hòa nhịp tim, huyết áp, nhiệt độ cơ thể và cân nặng.

So với các loại ung thư khác, ung thư tuyến giáp thường phát triển tương đối chậm và được đánh giá là một trong những bệnh lý ung thư có tiên lượng rất khả quan. Các loại ung thư tuyến giáp phổ biến bao gồm thể nhú (chiếm tỷ lệ cao nhất), thể nang, thể tủy và thể không biệt hóa. Tùy thuộc vào từng loại và giai đoạn phát hiện bệnh, bác sĩ sẽ có phác đồ điều trị chuyên biệt, mang lại cơ hội phục hồi sức khỏe tốt cho bệnh nhân.

6 Dấu hiệu cảnh báo ung thư tuyến giáp cần lưu ý

PGS.TS.BS Trần Thanh Vỹ (Giảng viên ĐH Y Dược TP.Hồ Chí Minh) cảnh báo: “Khi thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở cổ, chúng ta không nên bỏ qua. Việc thăm khám định kỳ là điều nên làm”.

Các triệu chứng và dấu hiệu nhận biết ung thư tuyến giáp

Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo bạn có thể đang gặp vấn đề về tuyến giáp cần đi khám sớm:

  • Sưng không đau ở phía trước cổ: Đây thường là dấu hiệu đầu tiên và dễ nhận biết nhất. Bệnh nhân hoặc người nhà có thể tình cờ sờ thấy một khối u (nhân giáp) cứng, di động theo nhịp nuốt ở vùng cổ trước. Khối u này thường không gây đau đớn trong giai đoạn đầu.
  • Khàn giọng hoặc thay đổi giọng nói: Khi khối u tuyến giáp phát triển lớn, nó có thể chèn ép lên dây thần kinh quặt ngược thanh quản (dây thần kinh điều khiển giọng nói), gây ra tình trạng khàn tiếng kéo dài không thuyên giảm dù đã uống thuốc viêm họng.
  • Khó hoặc đau khi nuốt: Vị trí của tuyến giáp nằm ngay phía trước thực quản. Nếu khối u phát triển và chèn ép vào thực quản, người bệnh sẽ cảm thấy vướng víu, khó nuốt hoặc nghẹn khi ăn uống.
  • Khó thở: Tương tự như thực quản, tuyến giáp cũng nằm tựa lên khí quản. Một khối u lớn có thể chèn ép khí quản, gây ra cảm giác khó thở, đặc biệt là khi nằm thẳng.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân: Tuyến giáp điều hòa chuyển hóa của cơ thể. Sự bất thường ở tuyến giáp có thể gây rối loạn chuyển hóa, dẫn đến tình trạng sụt cân bất thường dù chế độ ăn uống và sinh hoạt không thay đổi.
  • Mệt mỏi kéo dài: Tình trạng suy nhược cơ thể, mệt mỏi thường xuyên không rõ nguyên do cũng là một tín hiệu cho thấy hệ thống nội tiết, cụ thể là tuyến giáp, đang gặp vấn đề.

Lợi ích của việc tầm soát và phát hiện sớm

Việc chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo và đi khám tầm soát sớm mang lại những lợi ích to lớn trong quá trình điều trị:

  • Tiên lượng phục hồi cao, đặc biệt với ung thư tuyến giáp thể nhú.
  • Phương pháp phẫu thuật sẽ ít xâm lấn hơn, giảm thiểu rủi ro biến chứng.
  • Có khả năng bảo tồn được một phần tuyến giáp, giúp người bệnh duy trì chức năng nội tiết tự nhiên tốt hơn.
  • Rút ngắn thời gian nằm viện và tiết kiệm đáng kể chi phí y tế.
  • Giảm thiểu nhu cầu phải sử dụng các liệu pháp điều trị bổ trợ nặng nề (như I-ốt phóng xạ liều cao).

Quy trình khám và chẩn đoán ung thư tuyến giáp

Khi có các dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ tiến hành quy trình chẩn đoán qua các bước cơ bản sau:

Bước 1 – Hỏi tiền sử bệnh và khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ trao đổi về các triệu chứng bạn đang gặp phải, tiền sử bệnh lý gia đình. Sau đó, bác sĩ sẽ sờ nắn vùng cổ để kiểm tra kích thước tuyến giáp và tìm kiếm các hạch bạch huyết lân cận có bị sưng hay không.

Bước 2 – Siêu âm tuyến giáp

Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh an toàn, không bức xạ. Siêu âm giúp bác sĩ xác định chính xác số lượng, kích thước, vị trí và tính chất của các nhân giáp (là nang nước hay nhân đặc, đường bờ có đều không, có bị vôi hóa không…).

Bước 3 – Xét nghiệm chức năng tuyến giáp

Bệnh nhân sẽ được lấy máu để kiểm tra nồng độ các hormone tuyến giáp (như FT3, FT4, TSH). Mặc dù xét nghiệm máu không dùng để khẳng định ung thư, nhưng nó giúp đánh giá hoạt động tổng thể của tuyến giáp.

Bước 4 – Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA)

Nếu hình ảnh siêu âm cho thấy nhân giáp có dấu hiệu nghi ngờ ác tính, bác sĩ sẽ chỉ định chọc hút tế bào (FNA). Dưới hướng dẫn của siêu âm, bác sĩ dùng một chiếc kim rất nhỏ chọc vào khối u để lấy mẫu tế bào, sau đó soi dưới kính hiển vi để xác định chính xác đó là tổn thương lành tính hay ác tính.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần lưu ý tầm soát

Những đối tượng sau đây cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo ung thư tuyến giáp và nên tầm soát định kỳ:

  • Phụ nữ (tỷ lệ mắc bệnh tuyến giáp ở nữ giới cao gấp 3-4 lần nam giới).
  • Người có tiền sử gia đình (bố, mẹ, anh chị em ruột) từng mắc ung thư tuyến giáp.
  • Người từng làm việc trong môi trường bức xạ hoặc có tiền sử xạ trị vùng đầu cổ khi còn nhỏ.
  • Người sinh sống ở khu vực có chế độ ăn thiếu hụt I-ốt nghiêm trọng.
  • Bệnh nhân đang mắc các bệnh lý tuyến giáp mạn tính khác như viêm tuyến giáp Hashimoto, bướu cổ đa nhân.

Những trường hợp dễ nhầm lẫn với ung thư tuyến giáp

Nhiều người khi gặp các vấn đề ở cổ thường rất hoang mang. Tuy nhiên, các tình trạng sau không chắc chắn là dấu hiệu của ung thư:

  • Sờ thấy nhân tuyến giáp (Thống kê cho thấy rất nhiều người có nhân tuyến giáp, nhưng đa phần là nhân lành tính).
  • Khàn tiếng vài ngày do viêm họng, thay đổi thời tiết hoặc nói quá nhiều.
  • Cảm giác nghẹn ở cổ do trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

Lưu ý: Bác sĩ sẽ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của bạn sau khi tiến hành thăm khám lâm sàng và có kết quả siêu âm, xét nghiệm cận lâm sàng.

So sánh Nhân tuyến giáp lành tính và Ung thư tuyến giáp

so sánh nhân tuyến giáp lành tính và ung thư tuyến giáp

Tiêu chí Nhân tuyến giáp lành tính Ung thư tuyến giáp
Sự phát triển Thường phát triển chậm hoặc không tăng kích thước trong nhiều năm. Khối u lớn lên dần, có thể phá vỡ vỏ bọc tuyến giáp.
Khả năng di căn Không xâm lấn các mô xung quanh, không di căn xa. Có thể xâm lấn hạch cổ và di căn đến các cơ quan khác (phổi, xương) nếu để muộn.
Bờ và giới hạn (Trên siêu âm) Thường có bờ đều, rõ nét, có quầng halo bao quanh. Bờ không đều, mờ nhạt, thường có vi vôi hóa bên trong.
Cảm giác khi sờ Thường mềm hoặc chắc, di động tốt khi nuốt. Khối u thường cứng, chắc, có thể dính chặt vào các mô xung quanh, kém di động.

 

Giải đáp thắc mắc thường gặp (FAQ)

Ung thư tuyến giáp có nguy hiểm không?
Nhìn chung, ung thư tuyến giáp, đặc biệt là thể nhú và thể nang,
có tiên lượng tốt nếu được phát hiện, chẩn đoán và điều trị phù hợp,
nhất là ở giai đoạn sớm.

Khám và siêu âm tuyến giáp có đau không?
Khám lâm sàng và siêu âm tuyến giáp là những phương pháp nhẹ nhàng,
không xâm lấn, thường không gây đau và thời gian thực hiện tương đối nhanh.

Sinh thiết chọc hút kim nhỏ (FNA) có nguy hiểm không?
Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) là thủ thuật thường được sử dụng
để đánh giá nhân tuyến giáp. Thủ thuật nhìn chung an toàn, ít xâm lấn;
cảm giác khó chịu thường nhẹ và người bệnh thường có thể ra về sau khi
thực hiện nếu không có vấn đề cần theo dõi thêm.

Có phải u tuyến giáp nào cũng cần phẫu thuật?
Không. Với một số nhân tuyến giáp lành tính, kích thước nhỏ và không
gây triệu chứng chèn ép, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ.
Phẫu thuật được cân nhắc tùy theo kết quả chẩn đoán, kích thước khối u,
triệu chứng, nguy cơ ác tính và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Sau phẫu thuật tuyến giáp, có phải nằm viện lâu không?
Thời gian nằm viện phụ thuộc vào loại phẫu thuật, tình trạng sức khỏe
và quá trình hồi phục của từng người bệnh. Nhiều trường hợp có thể
phục hồi tương đối nhanh và xuất viện sau vài ngày nếu tình trạng ổn định.

Cắt bỏ tuyến giáp có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?
Việc phẫu thuật tuyến giáp không đồng nghĩa với mất khả năng sinh sản.
Sau điều trị, nếu chức năng tuyến giáp và hormone được kiểm soát phù hợp
theo hướng dẫn của bác sĩ, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt, lập gia đình
và mang thai. Người có kế hoạch mang thai nên trao đổi với bác sĩ để
được theo dõi và điều chỉnh hormone khi cần thiết.